Schrif­te­lijke vragen inzake afval­pro­ble­matiek in Amsterdam


Indiendatum: 14 apr. 2021

Toelichting:

Op 5 november 2020 heeft wethouder Ivens, met de portefeuille Reiniging, de raad een brief gestuurd waarin hij constateert dat Amsterdam kampt met een afvalprobleem en daartoe door het college een Afvaloffensief gelanceerd is met vierledige aanpak[i]. We zijn inmiddels enkele maanden verder, maar de fractie van de Partij voor de Dieren ziet helaas nog geen verbetering van de situatie. Sterker nog: containers en prullenbakken zijn vol en de Amsterdamse straten en parken liggen vaak vol zwerfvuil. De wethouder gaf op 13 april 2021 een schriftelijke update aan de gemeenteraad over de aanpak waarin ook hij aangeeft dat we er nog lang niet zijn[ii]. De fractie betreurt dat Amsterdammers veel overlast ondervinden, maar vooral dat via het water plastic en andere stukken rommel vol schadelijke stoffen in de natuur en de zee belanden, met uiteindelijk zeer nadelige (gezondheids)effecten voor mens en dier tot gevolg.

Bovendien maakt de fractie zich zorgen over het onnodige dierenleed dat wordt veroorzaakt doordat de gemeente haar vuilnis gerelateerde taken niet op orde heeft. Naast de piek in het huisafval van het afgelopen jaar is er een vergelijkbare piek in het aantal rattenmeldingen waar te nemen, zo schrijft het college[iii]. Overal in de stad zijn lopende buffetten ontstaan voor ratten. Uit de onlangs beantwoorde schriftelijke vragen inzake ‘tafeltje dek je voor ratten in de Rivierenbuurt’ van ondergetekende blijkt dat door de GGD klemmen worden geplaatst. Ook in andere stadsdelen worden ratten gedood met klemmen. Op foto’s gemaakt door bewoners in Noord zijn zelfs open en bloot op straat geplaatste rattenvallen te zien, waardoor mogelijk ook andere (huis)dieren en kinderen gevaar lopen.

Gezien het vorenstaande stelt ondergetekende, namens de fractie van Partij voor de Dieren, op grond van artikel 84 van het Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam, de volgende schriftelijke vragen:

1. De Amsterdamse openbare ruimte staat sinds de coronacrisis meer onder druk. Met name de parken worden (nog) drukker bezocht, waardoor vuilnisbakken snel vol raken. Door volle prullenbakken in parken en straten belandt afval in de natuur.

  • Hoe vaak en op welke tijdstippen worden vuilnisbakken in parken geleegd? Graag een toelichting per park.
  • Hoe vaak en op welke tijdstippen worden andere publieke vuilnisbakken in de openbare ruimte geleegd?
  • Acht het college de frequentie voldoende? Zo ja, hoe beargumenteert zij dit? Zo nee, is zij van plan de frequentie aan te passen?
  • Hoe is tot deze frequentie besloten? Wordt er rekening gehouden met piekmomenten, zoals bijv. het weekend, of met andere factoren zoals het weer? Zo ja, hoe wordt daarop aangesloten? Zo nee, waarom niet?
  • In hoeverre slaagt de gemeente erin vuilnisbakken te legen voordat deze (over)vol zijn?
  • Wordt er actief toegezien door handhavers dat vuilnisbakken niet vol zijn?
  • Indien de vorige vraag met ‘ja’ is beantwoord, hoe snel wordt er gemiddeld gehandeld nadat een handhaver een volle vuilnisbak gesignaleerd heeft?

2. Een grote ergernis onder Amsterdammers zijn volle containers voor afval en karton en de vuilnisbergen die hierdoor op straat ontstaan.

  • Is het college het met de fractie van de Partij voor de Dieren eens dat containers nog steeds veel te vaak vol zijn? Zo nee, waarom niet?
  • Hoe vaak worden containers geleegd?
  • Worden containers vaker geleegd dan eerder het geval was?
  • Acht het college de frequentie momenteel voldoende? Zo ja, hoe beargumenteert zij dit? Zo nee, is zij van plan de frequentie aan te passen?
  • Hoe is tot deze frequentie besloten?

3. De gemeente vraagt inwoners om telefonisch of via een digitaal formulier melding te maken van volle containers. De fractie van de Partij voor de Dieren ontvangt berichten van bewoners dat er echter niet of (veel) te laat gereageerd wordt op meldingen over volle containers of verkeerd aangeboden afval. Er zou bijv. niet eerder dan op de toch al geplande ophaaldag worden gehandeld. Het college schrijft dat meldingen binnen 72 uur (!) worden afgehandeld. Dat wil zeggen dat een container maar liefst drie dagen onbruikbaar kan zijn en verkeerd geplaatst vuilnis op straat blijft liggen, met alle gevolgen van dien.

  • Klopt het dat het dagen duurt voordat de gemeente actie onderneemt na een melding over een volle container of verkeerd geplaatst afval? Herkent het college de gang van zaken in het hierboven geschetste beeld? Graag een toelichting.
  • Wanneer een volle container gemeld wordt door een inwoner, hoe lang duurt het dan gemiddeld voordat de betreffende container wordt geleegd en eventueel aanwezig rondslingerend vuil dat naast de containers is geplaatst wordt opgehaald? Acht het college dit snel en adequaat genoeg?
  • Kan er sneller worden gehandeld na een melding? Zo ja, waarom gebeurt dit nog niet? Zo nee, waarom niet?
  • Hoe beoordeelt het college de meldingsbereidheid van Amsterdammers en in hoeverre wil de gemeente eigenlijk afhankelijk zijn van meldingen van inwoners over volle containers om hiervan op de hoogte te zijn?
  • Is onderzocht of het melden van volle containers of afval op straat voldoende toegankelijk is voor inwoners?
  • Is de mogelijkheid tot melden bij inwoners voldoende bekend? Zo ja, waar wordt dit op gebaseerd? Zo nee, is het college van plan de bekendheid te vergroten en hoe?
  • Is het college het met de Partij voor de Dieren eens dat de mogelijkheid tot het maken van een melding vereenvoudigd kan worden via een QR code op containers (waarbij gegevens zoals o.a. het adres voorafgaand al zijn ingevuld)? Zo ja, is zij bereid deze mogelijkheid te onderzoeken en/of toe te passen via een pilot?
  • In een raadsbrief[iv] van 16-03 geeft wethouder Ivens aan geen 1 op 1 relatie te zien tussen de toename van het aantal meldingen en de kwaliteit van de openbare ruimte, maar zou de toename te verklaren zijn doordat de meldingsbereidheid is gestegen omdat de gemeente het makkelijker heeft gemaakt om te melden. Kan worden toegelicht waarom de toename volgens het college niet voornamelijk te maken heeft met de verergering van de afvalproblematiek?

4. Naast volle vuilnisbakken en containers geplaatste afvalzakken vormen een uitnodigend buffet voor ratten. Steeds vaker ontvangt de fractie bezorgde berichten van inwoners over geplaatste rattenvallen. Inwoners geven aan nieuwsgierige jonge katten aan te treffen bij de klemmen en maken zich zorgen over de gevaren voor o.a. kinderen, egels en vogels.

  • Heeft het college actueel in beeld waar binnen de gemeente rattenvallen worden gebruikt, hoeveel en wat voor soort?
  • Op de website van het merk van de in Noord op straat geplaatste rattenklemmen wordt nadrukkelijk benoemd dat voor het gebruik van klemvallen goede kennis vereist is om ze zo te plaatsen dat “ratten er wel inlopen, maar dat andere dieren, huisdieren en kinderen geen gevaar lopen”[v]. Hoe wordt voorkomen dat kinderen en andere (huis)dieren gevaar lopen door geplaatste rattenklemmen? Wordt hier toezicht op gehouden? Zo ja, hoe en door wie? Zo nee, is het college bereid te onderzoeken of binnen de gemeente geplaatste rattenvallen gevaarlijk zijn voor andere (huis)dieren en kinderen?
  • In de beantwoording van de schriftelijke vragen inzake ‘‘tafeltje dek je’ voor ratten in de rivierenbuurt’ schrijft het college dat er altijd kritisch wordt gekeken of klemmen nodig zijn en dat de focus altijd gericht is op preventie. Waarom acht het college het niet noodzakelijk om de afvalproblematiek eerst op te lossen in plaats van over te gaan tot dieronvriendelijke maatregelen?
  • Wat doet de gemeente op dit moment concreet wanneer er ergens ratten zijn gezien rondom vuilcontainers en vuilniszakken? En in hoeverre speelt het voorkomen van onnodig dierenleed hierin een rol?
  • In de beantwoording van de schriftelijke vragen inzake ‘‘tafeltje dek je’ voor ratten in de rivierenbuurt’ schrijft het college dat artikel 5.18 in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) de mogelijkheid biedt om gebieden aan te wijzen waar het verboden is om dieren te voeren om het aantrekken van dieren die overlast geven tegen te gaan. Echter kunnen uitsluitend de plekken waar problemen zich voordoen of verwacht worden – eventueel tijdelijk – worden aangewezen als verbodsgebied. Ziet het college, in het kader van preventief optreden om dierenleed (het gebruik van rattenklemmen) te voorkomen, aanleiding om de mogelijkheden te bekijken om eerder over te kunnen gaan tot het instellen van een voederverbod?
  • De IJsselbuurt vertoont volgens het college de hoogste mate van toename van het aantal vastgestelde rattenlocaties en daarom is recentelijk besloten hier een voederverbod in te stellen. Wat vindt het college ervan dat er pas zo laat wordt overgegaan tot het instellen van een voederverbod? Acht zij dit effectief genoeg?
  • Het college geeft aan “dicht groen” terug te brengen naar meer “open, goed schoon te houden en voor dieren minder aantrekkelijk groen” om de schuil- en nestgelegenheden van ratten te beperken. Wat is de invloed hiervan op andere dieren in de omgeving? Worden zij hierdoor niet benadeeld? In hoeverre zal deze aanpak effect hebben wanneer de vuilophaal niet op orde is; ofwel, kan het college beargumenteren waarom dit niet slechts een naïeve maatregel is waardoor groen onnodig verdwijnt?

5. Sinds juli 2020 controleren 14 handhavers de notoire afvallocaties in de stad. De handhavers rijden langs de bekende plekken, maken de achtergelaten vuilniszakken open en wroeten net zo lang in de vuilnis tot ze aanwijzingen vinden van wie die is. Veel gegevens die aangetroffen worden in de vuilniszakken komen niet overeenkomen met het adres van het huishouden dat in het basisregister van de gemeente staat. Via deze methode zijn er dus ook al veel boetes uitgedeeld voor adresfraude.[vi] Sinds de start (juli 2020) van de toezichthouders afval zijn er circa 30.000 afvalovertreders gevonden. Op dit moment zijn circa 16.000 boetes verzonden ter incasso en/of betaald. Hiervan is circa 94% voor bewoners en circa 6% voor bedrijven[vii].

  • Ziet het college deze manier van handhaving als een ‘noodgreep’ of als een toekomstig duurzame oplossing om het afvalprobleem te verminderen?
  • Hoe beoordeelt het college de effectiviteit van deze vorm van handhaving?
  • Valt deze manier van handhaven binnen de privacywetgeving? Is het geoorloofd om deze gegevens binnen de gemeente door te spelen (van afdeling Handhaving naar afdeling Wonen)?
  • 16.000 van de 30.000 afvalovertreders hebben een boete gekregen (53,3%). De backoffice is in de afgelopen periode uitgebreid zodat het college de instroom van constateringen aankunnen. Heeft het college een streefpercentage van uitgedeelde boetes voor afvalovertreders? Zo ja, wat is dat streefpercentage?

6. De aandacht van het Afvaloffensief gaat vooral naar 150 locaties die per stadsdeel zijn aangewezen: “ze worden bijna dagelijks bezocht, schoongemaakt, er wordt extra ingezet op communicatie naar bewoners, het motiveren van bewoners en er is extra inzet vanuit handhaving”.

  • Wat zijn de aangewezen 150 meest vervuilde locaties per stadsdeel? Gaat het daarbij om delen van straten, wijken of individuele containers die vaak vol zitten?
  • Is het mogelijk om een overzicht van de 150 locaties te ontvangen?
  • Heeft er al een evaluatie plaatsgevonden of die aangewezen 150 locaties voldoende zijn?
  • Kan het worden uitgebreid?
  • Ziet het college een relatie tussen de 150 locaties? Wat hebben zij met elkaar gemeen?
  • Wordt er bij de aangewezen 150 meest vervuilde locaties per stadsdeel ook specifiek aandacht besteed aan ratten? Zo ja, hoe?

7. In de brief over het Afvaloffensief valt te lezen dat de gemeente experimenten uitvoert op het gebied van afval.

  • In het najaar van 2020 zouden 100 nieuwe, grotere kartonkleppen zijn geplaatst op containers zodat er ook grote stukken karton doorheen kunnen. Heeft deze maatregel een positief effect gehad? Zo ja, zullen de kleppen op meer containers in de stad geplaatst worden? Zo nee, waarom niet?
  • Kan de wethouder aanvullende informatie geven over hoe de experimenteren met dynamisch inzamelen van afval gaan tot nu toe? Lukt het om de containers te legen op het juiste moment, als ze (bijna) vol zijn? Heeft het geleid tot een verbetering of juist niet?
  • Er zou efficiënter gebruik worden gemaakt gaan worden van voertuigen door de inzet van nieuwe technieken waarmee slimmere routes gepland kunnen worden, waardoor alleen naar containers gereden zou worden waar dat nodig is. Wordt er in de praktijk al efficiënter gebruik gemaakt van de voertuigen? Zorgt het ook voor minder vervoersbewegingen en tegelijkertijd een beter resultaat? Zo nee, op welke termijn denkt het college dat dit gaat lukken?
  • Hoe is de pilotfase over het gebruik van slimme technologie gegaan waarbij met een mobiele scan-app verkeerd geplaatst afval werd geregistreerd? Wat zijn de bevindingen tot nu toe?
  • Er hebben experimenten met beeldherkenning plaatsgevonden met als doel door middel van de beelden automatisch te weten wat de schoonheidsgraad in een buurt is[viii]. Kan de wethouder hier meer informatie over geven? Hoe en waar worden de beelden gemaakt en hoe worden de beelden geanalyseerd? Worden de beelden ook voor andere doeleinden gebruikt?

8. Er wordt geconstateerd dat een groot aantal bedrijven misbruik maakt van de gemeentelijke inzamelvoorzieningen. Een boete en/of de hoogte van de boete blijkt niet afdoende als prikkel om een afschrikwekkend effect te hebben. De wethouder geeft daarom aan te onderzoeken “of we dit misbruik en de kosten van het verwijderen van afval kunnen verhalen op de overtreder via (spoedeisende) bestuursdwang”. Voordat dit middel ingevoerd zou kunnen worden, zouden er volgens hem “nog een aantal knelpunten [moeten] worden opgelost”.

  • Kan de wethouder al conclusies delen naar aanleiding van het onderzoek?
  • Welke knelpunten moeten er nog worden opgelost om dit misbruik en de kosten voor het verwijderen van afval te kunnen verhalen op de overtreder via bestuursdwang? Op welke termijn denkt het college dit te kunnen bewerkstelligen?
  • Heeft het college nog andere opties laten onderzoeken om bedrijven te kunnen bestraffen of om overlast door bedrijven te voorkomen? Zo ja, welke kansen ziet zij? Zo nee, is zij van plan dit nog te doen?
  • Denkt het college dat de problematiek tijdens de coronacrisis is verergerd doordat horecaondernemers om te besparen ophaalcontracten hebben opgezegd toen zij dicht moesten, terwijl zij wel afhaal- en bezorgmaaltijden zijn blijven uitserveren?
  • De wethouder geeft aan dat een aanpassing van het Reinigingsrecht op de middellange termijn een betere oplossing kan zijn die momenteel wordt uitgewerkt[ix]. Aan wat voor wijziging denkt het college en wanneer wordt de raad hierover geïnformeerd?

9. Zwerfvuil komt in het water terecht, met grote gevolgen voor met milieu.

  • Wat is de gemeentelijke opruimcapaciteit voor zwerfafval in water?
  • Wat gaat de gemeente precies doen op het gebied van handhaving op het water?
  • Is er een inschatting hoeveel vuil er in de grachten eindigt? Zo ja, om hoeveel tonnage gaat het? Wordt dat bijgehouden en is er trend te zien in hoeveel we eruit halen?

10. In het in december 2020 vastgestelde nieuwe uitvoeringsprogramma afval en grondstoffen 2020-2025[x] is te lezen dat bewoners bij het maken van een afspraak voor de ophaal van grofvuil informatie krijgen over alternatieven die er zijn zoals kringloopwinkels, (tweedehands) marktplaatsen, recyclepunten etc., om bewustwording over andere herbestemmingen voor de afgedankte spullen te vergroten. Ook staat er dat er de komende jaren geïnvesteerd zal worden in het verbeteren van de mogelijkheden om grof afval aan te melden. Ziet het college kansen om als gemeente een brug te slaan tussen kringloopwinkels en de aanbieder van spullen, bijv. via een app? Wil de gemeente dit onderzoeken?

11. In de brief van wethouder Ivens is capaciteit van de vuilnisophaaldiensten niet als probleem genoemd. In de beantwoording op de schriftelijke vragen van het lid Naoum Néhmé van de VVD (24 maart) stelt het college dat er pre-corona geen capaciteitsgebrek was en dat er nu tijdelijk een extern bedrijf is ingehuurd.

  • Waarom is er gekozen voor het inhuren van een externe partij? Welke kosten zijn er gemoeid met het inhuren van deze partij? Is er een termijn gekoppeld aan deze samenwerking? Is er een kans dat deze externe partij ook actief blijft na coronatijd?
  • Is het college van mening dat de inzet van de externe partij het capaciteitsprobleem oplost? Zo niet, waarom is er niet gekozen voor opschaling van de eigen organisatie?
  • Wordt er rekening gehouden met het scenario dat er in post-corona tijd nog steeds veel thuisgewerkt wordt, en daarmee nog meer huisvuil te verwachten is dan voorheen? Zo ja, hoe wordt er ingespeeld op die ontwikkelingen? Blijven externe partijen in dienst of vindt er een opschaling plaats bij de afvalmedewerkers?

12. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) toont aan dat Amsterdammers in vergelijking met andere inwoners van G4-steden, de hoogste afvalstoffenheffing betalen (in 2021 200 euro per inwoner)[xi] In het Uitvoeringsprogramma Afval en Grondstoffen wordt gesteld dat de investeringen in voorzieningen in 2020 van € 2.626.000 naar € 3.551.000 in 2022 gaat.

  • Amsterdam heeft per duizend inwoners circa 0,5 afvalmedewerkers in dienst. Voldoet dit aantal afvalmedewerkers in coronatijd?
  • Er wordt meer geïnvesteerd in voorzieningen, zo worden er tot 2024 elk jaar ongeveer 350 glas- en papiercontainers bijgeplaatst. Betekent dit niet dat er ook een opschaling moet plaatsvinden van het aantal afvalmedewerkers?
  • Amsterdammers betalen de hoogste afvalstoffenheffing van de G4, verdienen zij dan ook niet een hoge kwaliteit afvalservice in de stad?

Het lid van de gemeenteraad,

A.L. Bakker


[i] https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9535289/1/20201102%20afvalbrief%20schoon%20vdef

[ii] https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10004573/1/20210413%20afvaloffensief%20raadsbrief%20def

[iii] https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9702237/2/SV75_21_Beantwoording%20schriftelijke%20vragen%20A_L_%20Bakker%20inzake%20ratten%20in%20de%20Rivierenbuurt

[iv] https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9965209/1/09012f978340a3cf

[v] https://www.rentokil.com/nl/blog/gifvrije-knaagdierbestrijding/

[vi] https://www.parool.nl/amsterdam/offensief-gemeente-ruim-2400-afvalboetes-in-een-maand-tijd~b341e2de/

[vii] https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10004573/1/20210413%20afvaloffensief%20raadsbrief%20def

[viii] https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10004573/1/20210413%20afvaloffensief%20raadsbrief%20def

[ix] https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10004573/1/20210413%20afvaloffensief%20raadsbrief%20def

[x] https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9464603/1/09012f978321b0ce

[xi] https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfe...