Schrif­te­lijke vragen inzake de inzet van diverse tech­nieken voor data­ver­za­meling en voor­spellend poli­tiewerk


Indiendatum: 16 feb. 2021

In diverse gemeentes Nederland, waaronder Amsterdam, wordt gebruik gemaakt van nieuwe digitale technieken voor dataverzameling, waaronder (maar niet beperkt tot): camera’s met gezichtsherkenning, ANPR camera’s, (beweging)sensoren, kunstmatige intelligentie, algoritmes en wifitracking.

De regio-Amsterdam staat bekend als een internationale digitaliseringshub en tegelijkertijd ook als een ‘hotspot’ voor 'predictive policing', het voorspellen van criminaliteit door het verzamelen van data met behulp van software aan de hand van algoritmen.[i]

De inzet op deze technieken kunnen volgens voorstanders een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid en veiligheid van de stad. Maar er zijn ook duidelijke nadelen als het gaat om privacy, de vertrouwensrelatie tussen burger-overheid en het recht van burgers om zich vrij en onbespied in de publieke ruimte te bewegen.

In 2019 werd duidelijk dat de Amsterdamse politie onterecht toegang had tot data van camera’s ingezet voor het monitoren van een milieuzone terwijl dit niet de bedoeling was.[ii] Recent berichtte media dat er rondom Johan Cruijff Arena camera’s met gezichtsherkenning geplaatst zijn ten behoeve van ‘crowd management’.[iii]

De Partij voor de Dieren zet vraagtekens bij de effectiviteit, noodzaak van dit soort (experimentele) programma’s waarin nieuwe digitale technieken worden ingezet om bewoners en bezoekers in de gaten te houden zonder zij verdacht worden van een misdrijf. Ook is het niet altijd duidelijk of er sprake is van een tijdelijk experiment of juist een (zo goed als) permante inzet van dit soort nieuwe technieken.

De informatievoorziening vanuit het college over deze projecten is volgens de vragensteller tot nu toe onoverzichtelijk en onvolledig. Tijdens verschillende technische sessies en in diverse beleidsdocumenten wordt onvoldoende ingegaan op de vraag: welke rol moet digitalisering hebben in het domein van criminaliteit, handhaving en veiligheid? Sommige controversiële projecten op dit gebied worden zelfs helemaal niet genoemd. De Partij voor de Dieren wil een compleet inzicht krijgen in welke projecten er momenteel actief zijn en welk resultaat de gemeente met deze projecten beoogt.

Gezien het vorenstaande stelt ondergetekende, namens de fractie van Partij voor de Dieren, op grond van artikel 84 van het Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam, de volgende schriftelijke vragen:

  1. Ten tijde van het vorige college stelde het voormalige raadslid Groot-Wassink vragen over het inzetten van het Criminaliteits Anticipatie Systeem (CAS) door de Amsterdamse politie. Uit de antwoorden van 22 januari 2018 bleek dat in 2014 de politie is begonnen te experimenteren met de technologie van 'predictive policing': het voorspellen van criminaliteit met behulp van software en aan de hand van algoritmen.

    Wordt deze (of vergelijkbare) technologie nog steeds toegepast door de Amsterdamse politie? Zo ja, waarom staat dit project niet genoemd in het Amsterdamse Algoritmeregister?

  2. Kan het college een of meerdere voorbeelden noemen van een project waar voorafgaand aan de implementatie van een van de (bij de toelichting genoemde) technieken voor digitale dataverzameling een helder beleidsdoel is geformuleerd? Zo ja, is het beleidsdoel toen ook behaald? Graag een toelichting.

  3. Waarom wordt gelaatsherkenning (Johan Cruiff Arena), het CAS -project en het Amsterdam Police-lab[iv] niet genoemd in het Datastrategie Gemeente Amsterdam (Amsterdamse zelfbeschikking over data - 2021-2022)?

  4. Kan de het college een overzicht geven van alle Amsterdamse projecten/pilots waarbij gebruik wordt gemaakt van (de in de toelichting genoemde) technieken voor digitale dataverzameling?

  5. Kan het college bij het overzicht (vraag 4) per pilot/project de volgende zaken aangeven:
    1. de doelstelling/probleemstelling;
    2. welk probleem men probeert op te lossen;
    3. de startdatum, evaluatiedatum, einddatum en eventuele plannen voor vervolg/uitbreiding;
    4. welke private en/of publieke partijen betrokken zijn bij het project.
  6. Waar ligt volgens dit college het verschil tussen ‘crowd management’ en massa-controle?
  7. Deelt het college het standpunt dat in een rechtsstaat alle burgers het recht hebben om zich onbespied in de publieke ruimte te bewegen tenzij er sprake is van een redelijke verdenking van een misdrijf?

  8. Is het college van mening dat de stad Amsterdam en haar inwoners door private en publieke partijen gezien moet worden als een zogenaamde ‘living lab’ oftewel een ‘levend laboratorium’ waar met nieuwe technieken geëxperimenteerd mag worden op Amsterdammers?


[i] https://www.vice.com/en/article/5dpmdd/the-netherlands-is-becoming-a-predictive-policing-hot-spot

[ii] https://www.trouw.nl/nieuws/politie-amsterdam-loerde-onterecht-in-data-van-milieucamera-s~bba1398a/

[iii] https://www.at5.nl/artikelen/207283/amsterdam-is-watching-you-maar-hoe-zorgvuldig-gebeurt-dat

[iv] https://icai.ai/police-lab-ai/